Sportovi na vodi

Veslanje

Parallax Leaf - OKS

Sportsko veslanje dolazi u naše krajeve 60-ih godina XIX veka. Najstariji klubovi u Srbiji su VK ”Begej 1883” iz Zrenjanina i ”Danubius 1885” iz Novog Sada, koji u imenu nose i godinu osnivanja.

Najraniji zapis o veslačkoj trci-regati, i to viđen očima rimskog pesnika Publijea Vergilija Marona, datira još iz I veka pre nove ere. Veslanje je, još u drevnom Egiptu, Grčkoj i Rimu nastalo iz potrebe ljudi da robu kojom su trgovali prevezu preko vode, tako da su i prve velike civilizacije bile pomorske sile. Najstariji crteži čamaca su stari više od 5000 godina.

Početkom XVIII veka je samo u Londonu bilo više od 10.000 ovlašćenih skeledžija i čamdžija. Ponosni na svoje brze čamce i u želji da se dokažu konkurenciji, profesionalni lađari prvi su počeli organizovano da se takmiče.

Trka ”Doggett’s Coat and Badge”, ustanovljena 1716. godine, na kojoj su skeledžije i čamdžije pokazale svoju veštinu i brzinu, temelj je sportskog veslanja kakvo mi danas poznajemo. Ova trka opstaje vekovima i još uvek se održava svakog leta. Ipak, u kalendaru svetske veslačke federacije najstarija regata je ”Česterska regata”, koja datira s početka 19. veka.

Kao sport, pretpostavlja se da je veslanje nastalo u Engleskoj tokom 17. i početkom 18. veka organizovanjem trka između timova univerziteta Oksforda i Kembridža. Prva takva trka je organizovana kada je Kembridž 1828. godine uputio Oksfordu izazov za trku osmeraca. Godinu dana kasnije, 10. jula 1829, održana je prva trka između ova dva Univerziteta na Temzi, u gradiću Henleju kraj Londona (Henley on Thames). U istoriji će ostati zabeležno da je Oksford bio prvi pobednik ”Univerzitetske trke osmeraca”.

Druga trka je održana juna 1836. godine, kada se Kembridž ubedljivo revanširao. Od 1839. i treće trke Oksforda i Kembridža, ovo takmičenje se održava svake godine, i takvo ostaje do danas. Tokom 19. veka veslanje postaje popularno širom cele Evrope i seli se preko okeana, na američki kontinent. Sportsko veslanje u naše krajeve dolazi 60-ih godina XIX veka. Najstariji klubovi u Srbiji su VK “Begej 1883” iz Zrenjanina i “Danubius 1885” iz Novog Sada, koji u imenu nose i godinu osnivanja.

Sir Stiven Redrejv iz Velike Britanije je priznat kao najbolji veslač ikada. Šestostruki svetski šampion i osvajač pet zlatnih olimpijskih medalja, proglašen je i Najboljim sportistom XX veka. Najbolja veslačica svih vremena je gospođa Elizabeta Lipa iz Rumunije koja je osvojila isti broj zlatnih odličja na Olimpijskim igrama (5 zlatnih medalja u periodu između 1984-2004. godine).

Veslanje je bilo na programu Igara i 1896. godine, ali su organizatori zbog izuzetno lošeg vremena i velikih talasa bili primorani da otkažu trke. Žene su prvi put veslale za olimpijska odličja na Igrama u Montrealu 1976. godine, ali u kraćem programu nego muškarci. Olimpijske igre u Atlanti 1996. godine su u program dovele i trke lakih veslača.

Sve do ’60-ih godina dvadesetog veka, američki veslači su dominirali olimpijskim veslanjem. Tada na veslačku scenu stupaju veslači SSSR-a i do ’70-’80. godina su neprikosnoveni, kada tron preuzimaju veslači tadašnje istočne Nemačke. I danas su veslači ujedinjene Nemačke među najboljima u svetu.

Veslački savez Srbije je naslednik nekadašnjeg Jugoslovenskog veslačkog saveza, osnovanog 13. avgusta 1922. godine u Ljubljani. Prvo prvenstvo Jugoslavije održano je 8. septembra 1923. u Crikvenici, a već naredne, 1924. godine, naš Savez je primljen za vanrednog člana Svetske veslačke federacije (FISA), kada je reprezentacija Jugoslavije prvi put učestvovala i na Evropskom prvenstvu. Dve godine kasnije, 1926, postali smo i redovni član FISA. Naša veslačka reprezentacija je na Igrama prvi put učestvovala 1936. u Berlinu.

Prema težini takmičara discipline mogu biti za veslače u lakoj kategoriji (laki veslači – ograničene težine) – i apsolutnoj kategoriji (“teški” veslači – neograničene težine). Kada je reč o ograničenju težine za lake veslače, kod muškaraca to ograničenje znači da veslač ne sme da bude teži od 72,5 kilograma, dok prosečna težina cele posade ne sme da prelazi 70 kilograma po članu iste. Izuzetak je samo jednočlana posada (skif), gde je gornja granica težine veslača 72,5 kilograma.

Kod žena je maksimalna težina manja, odnosno laka veslačice ne sme da bude teža od 59 kilograma, a prosečna težina cele posade ne sme da prelazi 57 kilograma po članici iste. Izuzetak je ponovo jednočlana posada (skif), gde je gornja granica težine veslačice 59 kilograma.

Naši veslači su do sada ja svetskim i evropskim prvenstvima osvojili ukupno 11 zlatnhi medalja, 18 srebrnih i 13 bronzanih. Sa olimpijskih igara su jednu srebrnu 1980. godine u Moskvi i jednu bronzanu 1984. godine u Los Anđelesu osvojili dvojac Mile Stanulov i Zoran Pančić.

Nazad na sve sportove